Play the game – or die

Ik heb van een ouder van een thuiszitter een brief overhandigd gekregen, van de directeur van de VO-school waar het kind staat ingeschreven. In deze blog analyseer ik deze brief, omdat hij exemplarisch is voor de mentaliteit van de scholen in Nederland ten aanzien van de Wet op het Passend Onderwijs. En dat geeft geen fraai beeld…… men speelt eigen rechter, desinformeert de ouders en speelt een eigen machtsspelletje. Ja roept u dan meteen dat geldt toch niet overal? Kan wezen maar dat moet de tijd dan maar bewijzen….. Ik geef commentaar op afzonderlijke onderdelen, en als afsluiting op de brief als geheel.

De onderdelen van de brief

(tekst brief) Aanmelding en vervolg

Allereerst is ons probleem dat wij pas ná aanmelding van D., toen de klassen al gestart waren, op de hoogte kwamen van de problematiek van D. U had deze informatie voorafgaand met ons moeten bespreken. Dan hadden wij, ook in het kader van passend onderwijs, samen kunnen bepalen wat mogelijk is voor D., hier of binnen een andere onderwijsinstelling. Nu is D. slechts twee dagen op school geweest en mailt u “…mede door de ervaring met leraren, …, is zijn vertrouwen in volwassenen zwaar beschadigd.” En vervolgens hebben we D. nooit meer gezien. Dan staan we als school voor een verrassing en een voldongen feit. Wij geloven er in dat als D. had volgehouden het hier uiteindelijk erg naar zijn zin zou krijgen. Maar twee dagen, en dan ook nog in een introductieweek, is veel te kort voor D. om tot een oordeel te komen.

Dossiervorming Het zou kunnen dat de ouders objectief gezien te weinig informatie hebben gegeven. Maar is daar wel naar gevraagd? En had dit geholpen? Ik betwijfel dit ten zeerste. Ik vermoed dat de ouders hebben gedacht “we gaan het gewoon proberen”. Het is lastig te voorspellen hoe het gaat lopen bij zo’n grote overgang van PO naar VO. Mijn eigen ervaring is wel, dat scholen een sterke neiging hebben om voorinformatie over een schoolkind te beschouwen als bezwarend, en erg huiverig zijn om zo’n “belast” kind dan nog aan te nemen. Dit is natuurlijk faliekant tegen de zorgplicht in, maar het is wel de dagelijkse praktijk. Voorbeelden te over, en de cijfers bewijzen dit. Een kind met een verleden staat meteen op achterstand. In zo’n klimaat ga je als ouders niet meteen vertellen dat er “iets” is met je kind, lijkt me, dan heb je al verloren voor de wedstrijd begint. Eigen spelregels Schrijver suggereert dat schoolgang een voorwaarde is om tot Passend Onderwijs te kunnen komen. Dit klopt niet. Hierover staat helemaal niets in de wet. Dit heeft schrijver geheel zelf bedacht. Een eigen spelregel, die natuurlijk onmiddellijk wordt gebruikt om de ouders van nalatigheid te beschuldigen. Thuiszitter opvangen Veel thuiszitters hebben naast de leerachterstand door het niet ontvangen van onderwijs, nog een tweede drempel om over te stappen: omdat ze lang uit het disciplinaire proces zijn geweest, moet er aan gewerkt worden dat zo’n kind een gewenningsperiode krijgt om weer te integreren. Hierbij kunnen tal van angsten, oude ervaringen, gebrek aan zelfvertrouwen etc. gemakkelijk weer de kop opsteken. Hier zal alleen een goede, professionele begeleiding uitkomst kunnen bieden. Dit moet aanvullend op en in samenhang met het schoolbezoek worden georganiseerd en gemonitord. Hier moet echt in geïnvesteerd worden, zowel onderwijskundig als psychologisch. En dat hoort allemaal bij de zorgplicht.

(tekst brief) De schoolfilosofie

Onze school is een school met een ideologie. Kenmerk van deze filosofie is het sociale gebeuren. Wij willen leerlingen naast een diploma ook veel meegeven op het gebied van sociale ontwikkeling. Dat leerlingen op school komen en deel uit maken van de schoolgemeenschap is voor ons een kernpunt. De ervaring leert wel dat leerlingen die de neiging hebben tot spijbelen vanwege sociale angst, het bij ons goed doen op school vanwege het veilige sociale klimaat en de laagdrempelige omgang tussen docent en leerling.

Waarom staat dit er? Op zich komt dit verhaal redelijk over. Het kan zo zijn, dat de school erg goed is in het scheppen van een veilig sociaal klimaat en dat leerlingen zich over het algemeen prettig en veilig voelen. Pluim voor de school, maar dit is toch opdracht nummer 1 van elke school? De vraag is echter: waarom staat het in de brief? Kennelijk om het standpunt van de directeur te rechtvaardigen. Daarmee komt dit ideaalbeeld in een minder fraai daglicht te staan: “Doe mee, of zoek het maar uit.”

(tekst brief) Oplossingen

Wij zijn niet in staat om een individueel traject op te zetten dat leidt tot een diploma voor leerlingen die niet naar school komen. Dat kunnen we niet maar we willen het ook niet omdat het in strijd is met de principes van de school. Wij bieden geen individuele trajecten. Wij bieden geen oplossing voor schoolweigeraars.

Maatwerk Een vreemde stijlfiguur: eerst voert schrijver uit het niets een karikaturaal beeld van mogelijke “oplossingen” op. En vervolgens worden die subiet afgeserveerd als niet haalbaar en niet wenselijk. Nergens in het Passend Onderwijs wordt gesproken over “individuele trajecten voor schoolweigeraars”. Wel wordt gesproken over de zorg die nodig is om kinderen naar het diploma toe te leiden. En dat houdt soms maatwerk in. Dat is een stuk genuanceerder. Er wordt op dit moment duidelijk naar maatwerk gekeken, in de politiek en ook in het veld. Zelfs Sander Dekker heeft hier ruimte voor geschapen. Een combinatie van onderwijs op school en thuis kan daar zeker bij horen.  Daar moet ook deze school naar willen durven luisteren. Deuren openzetten en niet meteen voor je neus dichtgooien! Niet jezelf boven de wet stellen.

(tekst brief) Alternatieven

U zult moeten zoeken naar een andere onderwijsvorm of een andere school die dit wel wil en kan. Alleen hebben wij geen idee wie kan tegemoet komen aan uw wens. Geen school namelijk die hierin kan voorzien, zeker als uw keuze tegen de wet- en regelgeving is en welke wordt gecontroleerd door de leerplichtambtenaar. Je kind niet naar school laten gaan is in Nederland een heel heftig besluit. Het is aan leerplicht en jeugdzorg, en uiteindelijk aan een officier van justitie om tot een oordeel en een maatregel te komen. Op dit moment ligt deze zaak in handen van leerplicht en jeugdzorg. Wij kunnen D. alleen helpen als hij fysiek op school komt. Op basis van uw overtuiging zoals u die verwoordt, zult u nooit toestemming krijgen om D. thuis te houden. Wij kunnen hierin niets voor u betekenen.

Zoek het maar uit Deze opstelling is gewoon keihard tegen de wet in. Niet de ouders moeten zoeken naar een andere oplossing, maar laten we eerst eens beginnen met de zorgplicht van de school! En de moeder krijgt nog een trap na door te verklaren dat de moeder nu is overgeleverd aan Leerplicht en Justitie. Hier begeeft de school zich buiten de grenzen van de betamelijkheid. Hier is geen sprake meer van zorg, dit gaat richting intimidatie en morele chantage. leunen (tekst brief) Diagnose

U vergelijkt de situatie van D. met die van een allergie. Ik respecteer dat. Alleen het ontbreekt ten enen male aan onderzoeksresultaten. U zult moeten aantonen, onderbouwd door onderzoek van een onafhankelijk deskundige, wat maakt dat het niet anders kan dan dat D. thuis zit. Er moet dus een diagnose komen. U moet kunnen aantonen dat D. met reden thuis zit. Het is een zaak tussen u en leerplicht.

Diagnose!? Het kost me moeite om het verband met het voorgaande te zien. En ik begrijp de redenering niet: in hoeverre is het van belang om het thuiszitten te rechtvaardigen? Wie is daar gebaat bij? Ik kan me niemand voorstellen. Niemand wil de situatie van het thuiszitten continueren. De moeder luistert naar de gevoelens van het kind, en kiest dan voor de op dit moment minst schadelijke weg. Op school loopt hij alleen nog maar meer psychische schade op. Maar wie weet kan dit, met zorg en inspanning van alle partijen, positief worden omgebogen. Daar moet het over gaan. Wat me opvalt is:

  • Er is, zo blijkt zonneklaar, alle reden om met alle betrokken partijen om de tafel te gaan om samen naar een oplossing te zoeken. Waarom moet er dan ineens een diagnose uit de hemel vallen? Ik vat het niet
  • Er wordt, ook hier, weer tegen de wet in geredeneerd. Kosten voor onderzoek moeten door de school danwel het Samenwerkingsverband worden gedragen, niet door de ouders. Nogmaals: zorgplicht!!
  • Niemand wil graag dat het kind alleen maar thuiszit. Dit kind wil leren, kan leren en leert ook thuis veel. Niemand is erop uit om het kind koste wat kost thuis te houden! Wat een vreemde denkconstructie om dan aan te voeren dat er een reden voor het thuiszitten moet worden gevonden….. namelijk een diagnose!?

Brief als geheel De brief komt op mij als lezer harteloos over. Zelfs als je niks afweet van dit individuele geval, of in het algemeen van de thuiszittersproblematiek. Zo’n brief werkt afstotend en blokkeert communicatie en dus oplossingen. Inhoudelijk: Er is geen enkele interesse in het kind, geen vragen daarover. Er is alleen maar verwijt aan de moeder. De filosofie van de school wordt gebruikt als rechtvaardiging voor het eigen standpunt. Er lijkt een eigen interpretatie gegeven te worden van de wet Passend Onderwijs (je moet maar durven!) en ook wat die wet voor de school inhoudt: enkel als het kind op school komt, kan er aan oplossingen gewerkt worden. Daar valt nog wel wat op af te dingen. Termen als “schoolweigeraars”, “sociale angst” en “de problematiek van D. (het kind)” werken stigmatiserend. Dit kind is al be- en veroordeeld nog voor het eerste woord is gevallen. Het probleem wordt geheel bij het kind gelegd en de moeder is de handlanger. Er lijkt geen enkele ruimte voor de ervaringen en het standpunt van kind en ouder. Er wordt geen opening gegeven voor verdere dialoog of gezamenlijk onderzoek.

Epiloog

Er zijn maar 3 vragen relevant bij de Wet Passend Onderwijs:

  • Wat heeft dit kind nodig?
  • Als dit kind zorg nodig heeft, welke dan? (zorgplicht school)
  • Als wij dit “pakket” als school niet (geheel) kunnen beiden, hoe organiseren we dit dan? (zorgplicht school)

Heel eenvoudige vragen, die natuurlijk wel inspanning van alle partijen vergen. En dat begint met het met open blik luisteren naar kind en ouders. Alleen dan kan Passend Onderwijs slagen. Ik hoop u aangetoond te hebben dat helaas vele scholen nog niet zo ver zijn en hun eigen gang gaan………

This entry was posted in Thuiszitters. Bookmark the permalink.

Comments are closed.