Vakkennis afschaffen? En wat dan?

Leerkrachten en leraren binnen het funderend onderwijs ontlenen hun beroepsidentiteit aan hun vakkennis. 9 Van de 10 zullen op de vraag “Wat kun jij heel goed?” onmiddellijk zeggen: “Lesgeven!”. In deze speech, na het onderwijsevent “Reinvent the Way we Work and Learn” heb ik jullie een beetje willen uitdagen.

Toch zijn er heel veel extra vaardigheden nodig om tot dat lesgeven te komen. Je moet de klas bij elkaar houden. Orde handhaven. Kinderen motiveren. Ook individuele kinderen te woord staan. De dynamiek in de groep bespelen. Samen een proces doormaken. Inspireren. Corrigeren. De weg wijzen. De link met de buitenwereld leggen. Dat ene vonkje in de ogen van dat zorgenkind zien. Bevestigen. Erkennen. Soms ook je ongelijk toegeven, kwestbaarheid tonen. Openstaan, zodat de relatie met de kids verdiept. Respect afdwingen, om het te kunnen oogsten. Soms een debat organiseren zodat meningen kunnen worden geuit (zonder mekaar de hersens in te slaan haha). Om nog maar te zwijgen van al die ouders, het team, de feestjes, al die brieven uit Den Haag, uitspraken van politici of we even het diversiteitsprobleem, het terrorisme of een ander probleem X in de klas willen behandelen. Zullen we het nog maar even niet over werkdruk hebben dan? Precies.

Je klas is een minisamenleving. Met al het boeiende en veeleisende dat daarbij hoort. En dan moet je geloof ik ook nog lesgeven….? Ja daar ben je voor ingehuurd. Maar bekijk het eens breder. Naast dat lesgeven beteken je zo veel meer, en dat heeft op zichzelf ook veel waarde.

Toch wil ik een stap verder met je gaan. Beetje uit de comfortzone stappen. Want er is iets aan de hand dat dwingt tot nadenken. Het oude ideaal van onderwijs is: kennisoverdracht. En kennisoverdracht veronderstelt één autoriteit die beslist welke kennis belangrijk is. Autoritair! Dat stel ik ter discussie. Ik kijk om me heen en zie dat kennis overal voorhanden is. Als je daar serieus mee aan de slag gaat, dan verschrompelt het idee van “exclusieve kennis”. En dat is maar goed ook. Dit is de wereld van vandaag. Het onderwijs moet in die dynamiek zijn positie herzien. Je krijgt concurrentie. Inhoud en leerproces komen verder uit elkaar te liggen. Betekenis is het nieuwe woord: niet meer een vastgesteld pakketje aan door derden bedachte kennis, maar kennis die je in de loop van je leven verzamelt en tot een zinvol en bruikbaar geheel smeedt, zodat je later in je werkzame leven daar iets aan gaat hebben. Dat voor elkaar krijgen is de taak van elke leerling. Eigenaarschap! Heb je daar leraren bij nodig? Nogal ja!! You bet zijn ze nodig!! Meer dan ooit! Maar dat daagt je wel uit om je rol als leraar opnieuw te bekijken: van kennisinhoud naar kennisproductie. Je wordt veel meer een didacticus/pedagoog. En ik denk dan, dat dit winst is. Hoe gaaf is het niet, als je de leerling, los van het onderwerp, leert om te onderzoeken, ontdekken en in dat proces zelf kennis te vergaren, organiseren en tot een betekenisvol eindresultaat te leiden? En in dat proces van zelf kennis vergaren zelfkennis te vergaren. Wat een uitdagingen zal die leerling dan ontmoeten! Wat een vormende werking zal dit hebben op de persoonlijkheid en ambities (kijk maar naar de docu van Inge Spaander: Valt hier nog wat te leren?) Volgens mij veel meer dan enkel maar zorgen dat ie dat cijfer haalt, toch? Zou dat niet veel meer opleveren aan skills dan enkel het reproduceren van kennis die in jouw hoofd zit? De 21st Century Skills liegen er niet om, die gaan inderdaad dit pad op. Dat gaat veel verder dan wat jij weet aan inhoudskennis. Dat kun je niet meer opvullen daarmee. Is dat erg?

Denkoefening

Ik daag je uit om jezelf de volgende vragen te stellen:

  • wat zou mijn werk inhouden als ik de vakkennis er uit trek?
  • Wat zou er overblijven?
  • Zou dat zinvol zijn?
  • Kan ik die vakkennis op een andere manier opvullen, van buitenaf? Door iemand in te huren, door mijn netwerk, door op Internet te zoeken naar alternatieven?
  • Of door de leerlingen er zelf mee aan het werk te zetten?
  • Hoe kan ik, op basis van mijn waarden, mijn vak opnieuw invulling geven?

Wat ik eigenlijk hoop, is dat je wat losser gaat denken over die “oude” beroepsidentiteit van dat kennisinhoudelijke lesgeven. De filmpjes met uitleg (flipping the classroom) op Internet waar duizenden leerlingen naar kijken. Dat doen ze niet voor niks. Ik snap dat dit pijnlijk kan zijn, omdat je daarmee moet toegeven dat er ergens in de wereld een andere leraar is die de stof (sorry!!!!!!) toch beter kan uitleggen dan jij. Zou je dat onthouden aan je leerlingen? Dat zou een zinloze exercitie zijn want ze hebben dat filmpje allang gevonden en in ongeveer 5 minuten weet de hele schoolpopulatie dat filmpje te vinden. **slik** Dat is dan misschien een ticket voor een burnout maar dat geloof ik helemaal niet. Burnout ontstaat juist als je jarenlang vasthoudt aan praktijken waar je maar niet los van wilt komen, terwijl de wereld om je heen constant verandert (als je hier anders over denkt prima maar dit is dan mijn mening, no offence). Juist als je je openstelt voor je leerlingen en de (deels nieuwe) wegen die zij vinden, zullen ze je meer waarderen dat weet ik zeker. En je gaat ook meer met ze samenwerken. Vraag eens aan ze wat ze het meest in jou waarderen. Durf je dat? Soms zal dat inderdaad jouw kwaliteit van uitleg zijn, maar veel vaker gaat het om andere zaken, zoals je enthousiasme, je betrokkenheid, je geduld als het even niet lukt, de second chance, het feit dat je ze ziet staan. Je menselijkheid.

Geniet daarvan! En… zoek samen met je klas waar zij het meest aan hebben om op te stomen naar dat examen. Je zult verbaasd staan over hun inventiviteit!

 

P.s. Maar misschien heb ik het thema al te veel ingevuld en kom je zelf met een ander gedachtenspoor…. Graag!

 

 

 

This entry was posted in Education 2.0. Bookmark the permalink.

Comments are closed.