Een dag uit het leven van een overbelaste juf

Vanmorgen om 6.15 uur ging de wekker af. Toch nog in slaap gevallen vannacht ondanks, of laten we zeggen dankzij de halve slaappil van mijn zus (moet je doen joh, ben je echt heerlijk uitgerust de volgende dag!)

Wilde niet opstaan maar al gauw de hele dag voor me gezien, dus opstaan geblazen, douchen, aankleden, wat brood maken, tas pakken en gil gedag naar vriend, die onder de douche staat. Die roept nog iets van: t wordt wel elke dag vroeger! Ha!

Toch maar weer in die auto, want ik weet ‘t, vanmiddag kom ik pas laat weer thuis en dan dank ik God op mijn blote knieën dat ik de fiets niet gepakt heb.

Om 6.45 op mijn werk, lichten aan, alarm uit, water opzetten, mijn postvakje legen, al lezend thee maken en naar de klas.

Terwijl ik mijn jas uittrek, wat stoelen van de tafel trek, de computer aanzet, door de hele school de lichten aandoe, M. (directeur) d’r kamer openmaak, de kopieermachine aanzet, lees ik de overdracht van mijn duo A., de notulen van het coördinatorenoverleg en de plannen van de afscheidcommissie ‘M.’.

De contractbrieven voor groep 4 moeten gemaakt worden, dus achter de computer.

9 “gewone” brieven (allemaal ‘t zelfde), één voor T. vanwege ander rekenprogramma, 3 voor N., S. en R. vanwege wéér een ander rekenprogramma en extra werk.

Dan nog twee totaal zelf ontworpen dagbrieven voor N (mlk) en D (rugzak). Even alles klaarleggen, wie moet nog iets afmaken van vorige week enz.

Even opletten,  sommige kinderen hebben nog even extra hulp nodig blijkt uit niet afgemaakt werk (onthouden!!!!).

Zal ik van het afscheids-A4tje een stelopdracht maken voor de groep?

Ja goed idee, straks even overleggen met collega ‘s J. en P. voor ideeën hoe het aan te pakken.

Ik bereid me verder voor op de dag. Maak aantekeningen: opruimen winkeltje, t project is klaar wat mij betreft, t liep aardig maar toch niet helemaal zoals gewild en ik erger me aan de troep en alles wat niet loopt, verder ook vandaag opruimen herfsttafel, was ik ook al eerder van plan maar nog niet aan toegekomen.

Ook de herfsttafel stoort me, alles droogt uit, niemand kijkt er naar om.

Ik heb ruimte om me heen nodig!!!

Dan besluit ik naar de weekopening te gaan want vorige week niet geweest en w.o. van collega F. altijd leuk!

Even op het bord de schrijfles voor groep 3 voorbereiden. Ach bord is nog vies, gauw even schoonmaken en wachten tot t droog wordt. Ik bekijk de les vast:

Hmmm  de ee, de ie en de ei aan elkaar. Ze hebben m gewoon nog helemaal niet gehad bij A. Zie wel hoe ik dat doe.

Toch maar doen want eenmaal begonnen………………………….

Teken de lijnen op het bord voor de schrijfles.

Tussendoor even overleg met B. en K. over de telopdracht

Oh ja, nog even de rekenles kopiëren voor G., I., A. en D. op A3,  anders kunnen ze het niet bijbenen al die lastige cijfers in hokjes en vakjes in een schrift. (collega A. zegt: maar dat moeten ze toch leren? Ik zelf kies toch hiervoor anders is het zo’n eindeloos  en uitzichtloos verhaal).

Intussen is J. gearriveerd, mijn stagiaire.

Oh ja ik zou nog even met haar naar haar les kijken want gisteren (zondag) over de mail zag ik dat totaal niet zitten en mailde ik haar laf dat we dat vanochtend wel even zouden doornemen.

Jammer want ik moet eigenlijk nog even het een en ander doornemen en klaarleggen voor m’n eigen lessen.

Enfin, bespreek de lessen met haar en dan is het tijd voor de mededelingen in de koffiekamer.

Terug in de klas nog snel even de dagbrieven van J. en D. doen.

Oh oh wat krijgt die J. toch te weinig aandacht! Moet er heus veel meer op letten en haar meer aandacht geven. Neem het me echt voor.

Dan komen de kinderen een voor een binnen.

Alles gaat redelijk vlekkeloos, zelfs I. is op tijd.

We beginnen heel even in de kring, en dan naar de hal voor de w.o.

I. en D.  zeuren dat ze niet mee willen en ik laat me overhalen, maar dan wel werken hoor, zeg ik ze nog, ze zeggen braaf ok.

De weekopening  is erg leuk maar we zijn pas over half tien terug in de klas.

Even nagepraat over de weekopening en gelukkig zijn de kinderen vergeten dat ze nog verder over het weekend mochten vertellen…….

C. stagiaire zou een rekenles doen!

Haar gevraagd of ze het goed vindt ná de pauze want ik wil nog even de schrijfles doen met groep 3.

Ik ga als een razende tekeer want het is al bijna tien voor tien en om 5 voor tien ga ik meestal eten en drinken, om 3 voor tien bedenk ik me dat het gekkenwerk is waar ik mee bezig ben, probeer allerlei nieuwe letters er door te stampen. Ik stop de les en zeg dat ik na de pauze verder ga, dan moet C maar wat later beginnen. Zij vindt gelukkig alles goed.

We eten en drinken en terwijl we dat doen bedenk ik me dat de stelopdracht (Voor het afscheid van M.) nog  niet is uitgelegd en dat doe ik dus tijdens hun pauze, oh mijn god, stop er toch eens mee!!!!

Ze willen natuurlijk niet echt stil zijn en ik moet een aantal keer mijn stem verheffen en de boel stilleggen en dreigen dat hun pauze er aan gaat.

Het is pas 10.15 en ik ben me zelf al aardig voorbij geraasd.

Waarom is er in het onderwijs niet zoiets als Greenpeace?

Iedereen kent Greenpeace als een actiegroep die de natuur beschermt tegen de willekeur van politici en de industrie. Die de Natuur beschermt door spectaculaire acties. En – vaak met succes!

Dat hebben we in het onderwijs ook nodig!

Daar waar kinderen geschoffeerd worden, gepest, vernederd door leerkrachten, waar hun problematiek wordt ontkend door schooldirecteuren en besturen. Waar ouders niet afdoende worden gesteund in hun poging hun kind de erkenning te geven die het verdient.

Dus – ja, ik geloof dat zoiets niet zou misstaan in het huidige onderwijs. Of een ombudsman. Maar ja, die hebben, behalve dat ze heel netjes misstanden aan de kaak stellen, meestal niet zoveel in te brengen. Ze lijken te veel op de bureacratie die ze bestrijden.

Een delegatie bergbeklimmers die een school hermetisch inpakken en daar een teken op schilderen “DO NOT ENTER< DANGEROUS FOR KIDS” kan wel eens meer effect hebben.

Mooie naam hè – ELF

Aan Menno van Hasselt, reactie op zijn blog Hokjesgeest

Menno,

Hier mijn reactie. Jij promoot opbrengstgericht werken omdat je erin gelooft, dat dit meer rendement haalt uit het leerproces, zo begrijp ik. De leerling leert meer, en de leerkracht heeft meer zicht op het effect van zijn inspanning. Cijfertjes zijn daarbij een onvermijdelijk middel, omdat je op één of andere manier, liefst zo objectief mogelijk, het leereffect moet kunnen meten.

Begrijp ik het zo goed? Ik hoop het, want op deze versie van je verhaal ga ik reageren.

Een paar opmerkingen.

Het Paradigma is je bril

Een paradigma is een geheel aan ondergrondse vooronderstellingen waarbinnen mensen met elkaar werken. Meestal zijn deze zo diep in het onderbewuste verankerd dat we er geen acht meer op slaan. En dus niet meer kennen. Op z’n hollands: het is een gemeenschappelijk geloof. Voorbeeldje: de recente ontdekking dat bepaalde elementaire deeltjes sneller dan het licht zouden gaan leidden tot een aardverschuiving in de Quantumfysica. Dit knaagt aan de wortels van bestaande, algemeen aanvaarde overtuigingen.

Ik beschrijf een aantal van deze paradigma’s, die naar mijn mening in jouw verhaal voorkomen.

Geïsoleerde leersituatie

School is een aparte plek, los van de maatschappij om ons heen. Het leren voltrekt zich daar, geïsoleerd van de samenleving. De leerkracht is leidend. Lesstof wordt geabstraheerd aangeboden, en de hele organisatie is sterk gestructureerd. Men moet immers kunnen – inderdaad, meten.

Vergeten wordt dat leren en ontwikkelen bij kinderen vrijwel samenvallen. Kinderen leren zichzelf allerlei essentiële zaken aan. Learning by doing. Dit informele leren is essentieel voor de ontwikkeling van kinderen. Op de scholen dringt dat besef nog niet of nauwelijks door.

John Moravec heeft daar een boek over geschreven: “Invisible Learning”.

Leren = cognitief

Op school leren we vooral cognitieve zaken. Taal, rekenen, vooral vanuit de technische hoek.

Maar er is nog zoveel meer om te leren: in de ontwikkeling van kinderen is ook bezieling, emoties, je eigen plekje vinden belangrijk. Creativiteit, je éigen talent ontdekken en ontwikkelen. Vinden we dat terug in het onderwijs? Het is met een lampje te zoeken.

Meetbaarheid voorop

Sterk verbonden met de cognitieve insteek, is het paradigma dat alles wat er geleerd wordt, meetbaar moet zijn. Het lijkt bijna wel, alsof datgene wat je niet kunt meten – ook niet bestaat. En meten doen we door toetsen, en toetsen is eigenlijk meteen ook beoordelen. Kunt u het nog volgen? Deze fixatie op meten wordt niet meer ter discussie gesteld.

Wat een armoe! Het simpele feit dat iets meetbaar is maakt het nog niet relevant. Veel – nu als informeel te boek staand – leren is uiterst essentieel voor kinderen op weg naar volwassenheid. Is het meetbaar? Niet op de klassieke manier. Wel door je hart te laten spreken. Als je een goede relatie leraar-leerling hebt dan kun je dat prima bepalen. Ook kunnen kinderen zichzelf prima toetsen. Kinderen willen graag weten hoe ver ze zijn met bepaalde stof.

Epiloog

Ik laat het even hierbij, genoeg stof tot nadenken zou ik zeggen.

Probleem wanneer mensen met elkaar is discussie gaan over een bepaalde methode of vondst, is dat je elkaar eigenlijk vanuit je eigen paradigma “beschiet”.

Helaas is dit vaak de praktijk: je paradigma is je loopgraaf.

Ik hoop van ganser harte dat jij en ik dit niet zullen gaan doen. Door de paradigma’s eerst maar eens te ontleden komt de discussie op het niveau waarop hij eigenlijk hoort: je overtuigingen hoe het onderwijs eruit moet zien, welke waarden belangrijk zijn, en welke weg we moeten gaan.

Ik heb óók een paradigma, en dat is, kort gezegd, het ‘natuurlijk leren’. Ga uit van kinderen, en geef hen alles wat we kunnen aandragen om hen te helpen bij het prachtige proces dat “ontwikkeling”  heet. Dat kan ook heel goed door de samenleving ahw. binnen de schoolmuren te halen. Volwassenen kunnen bv. Over hun werk vertellen. Dat gebeurt ook al. Of kinderen lossen een echt probleem op waar een echte organisatie mee zit. Voorbeelden te over. Of een kind leert zichzelf zingen door veel Youtube-filmpjes te kijken. Voorbeelden van andere kinderen die ergens succesvol in zijn. Of zeilen door goed te luisteren naar haar vader (Laura Dekker). Voilà…… zie hier de bredere context van waaruit ik kijk.

Lex Hupe

Als sneeuwklokjes komen ze tevoorschijn – de vele initiatieven om ons onderwijs te vernieuwen. Ze zijn er zomaar ineens – als je ze ziet besef je weer: O ja, wat leuk! Een sneeuwklokje. Die heeft het toch maar even uitgehouden tegen deze strenge onderwijswinter in. Voorbode van het nieuwe voorjaar, een nieuw begin. Met élan een mooie nieuwe toekomst neerzetten voor onze kinderen.

Ik ken c.q. loop mee met 5 sneeuwklokjes:

Kracht en Inspiratie – Leiden e.o. Marike van Ijssel is bezig een event op te zetten vergelijkbaar met het “Puur Jij” event van afgelopen september.

http://www.kracht-inspiratie.nl/ en twitter: @ijsselstroom

http://www.kracht-inspiratie.nl/locatie-rijswijk/default.asp?page_id=10

dag van de creativiteit, 21 April 2012 (Groningen – Justin Junier, Kim van Steenwijk, Fanny Koerts, Guido Crolla) bezig met een concept om meer creativiteit in het onderwijs te brengen

Onderwijsgekken/Edushock een event dat vooral ervaring wil uitlokken. Vernieuwing in een nieuw jasje: ontdek een nieuwe werkelijkheid. We gaan aan de slag met décors en opstellingen die uitdagen, ontregelen en prikkelen. Zodat je met een hoofd vor van bruisende ideeën vertrekt.

http://www.ronaldheidanus.nl/onderwijsgekken/

Duurzaamheid en innovatie in het onderwijs - (Breda) Angelique Brekelmans

Droogland

Er was eens een land, dat Droogland heette.  Er waren geen sloten, rivieren en meren in dat land. Water werd geïmporteerd uit het buitenland, om de mensen te voorzien van drinken, en alle andere nuttige zaken zoals douchen, koken, spoelen etc. Iedereen was hier erg tevreden mee.

O ja, en regen – dat kende men ook. Om van dit uiterst vervelende ongemak af te zijn maakte men een superieur afvoersysteem zodat Droogland ook daadwerkelijk bleef wat het al eeuwen was – droog.

Ook granen, fruit en groentes werden ingevoerd. Erg veel natuur was er dan ook niet.

Op zekere dag ontstonden er zomaar ineens kleine stroompjes, die weldra uitgroeiden tot rivieren van enige omvang. Men wist zich in eerste instantie geen raad. Mensen begonnen te protesteren: Dit kan toch niet! We zullen verdrinken! Onze kinderen zullen sterven aan de meest verschrikkelijke ziektes. Onze huizen zullen wegspoelen. Men keek met z’n allen naar de Overheid – die zou het allemaal wel weer gaan oplossen.

Het water bleef

Het liep toch anders. Het water bleef…. En ging niet meer weg. Er kwamen dijken. Sloten werden gegraven, uiteindelijk een heel stelsel van waterwegen, meren en opslagsystemen. Daarnaast ontdekte men dat het water eigenlijk best ook leuk was: er kwamen bedrijfjes die boten gingen maken. Weer anderen gingen deze verhuren. Kopen kon natuurlijk ook als je dat wilde. Zeilen werd een favoriete sport. Sommige dorpjes maakten zoveel slootjes en bruggetjes dat er toeristen van over de hele wereld kwamen om dat fenomeen te zien.

Het water werd ook een bron van totaal nieuwe industrieën: landbouw kwam op, er ontstonden nieuwe beroepen zoals boer, tuinder, kassenarchitect, landbouwingenieur. Droogland werd wereldexporteur van snijbloemen, gekweekt met behulp van dat nieuwe water.

Nieuwe types huizen kwamen op: de zogenaamde woonboot, een soort drijvend huis ontstond. Zomaar uit het niets eigenlijk. Mensen begonnen gewoon zelf te pionieren.

De dijkexperts van Droogland werden over de hele wereld gevraagd voor waterprojecten. De bruggenbouwers van Droogland werden wereldberoemd door hun uitdagende projecten.

Het begrip natuur werd geheel opnieuw gedefinieerd. Er kwam bos, parken, groen. De kwaliteit van leven nam toe.

Het onderwijs

Temidden van deze, we kunnen wel zeggen roerige ontwikkeling (we spreken over een periode van zo’n 25 jaar) bleef er één sector in Droogland opmerkelijk rustig. Het onderwijs. Er werden nog steeds oude kopieën van kaarten gemaakt waarin de aloude structuur van Droogland te zien was. De kinderen kregen daar les in en werden getoetst op deze oude kennis. Alle expertise die werd ontwikkeld naar aanleiding van de komst van het water ontstond om het onderwijs heen – en niet erin.

De voordehandliggende vraag of de diploma’s van de kinderen dan nog wel aansloten op de wereld van alledag, werd door het Ministerie handig omzeild door extra aandacht te besteden aan het nog efficiënter toetsen van de oude kennis, onder het motto “hoe scherper je toetst, hoe beter het onderwijs”. Om de inhoud en waarde van de opgedane kennis werd niet gemaald. Er werden nog slimmere methodes gevonden om kinderen tot prestaties te dwingen. Haalde je je cijfer niet – jammer, geen plaats. Was je niet op tijd klaar – sorry, geen beurs meer. En zo werd de aandacht handig afgeleid van waar het echt om ging: onderwijs dat écht aansluit op de behoeften van de maatschappij van morgen.

En zo bleef dit eilandje van rust in deze dynamische samenleving – wat het altijd al was: een eilandje van rust. Er werden wel werkgroepen opgericht om te bestuderen of deze vernieuwingen konden worden omgebouwd tot nieuwe curricula. Maar het schoot niet echt op.

Omschakeling

Hoe kwamen de mensen, die Droogland hebben ontwikkeld tot Waterland, eigenlijk aan de benodigde kennis? Tja, we kunnen niet anders zeggen dan dat dit eigenlijk vanzelf op gang kwam. Je had creatieve individuen, die doorzetten en bedrijfjes opzetten die compleet nieuwe producten maakten. Ondanks leerplicht begonnen jonge mensen tal van creatieve productideeën uit te werken. Ook het bedrijfsleven snapte dat het slim was om op deze trends in te spelen. Er ontstonden samenwerkingsverbanden waar expertise werd uitgewisseld. Velen merkten, dat als je motivatie combineerde met wilskracht en doorzettingsvermogen, dat je dan vanzelf wel expertise ging opbouwen. Zonder school of diploma. Dat ondernemerschap maakte in 25 jaar tijd Droogland tot wat het nu is – Waterland.

De moraal

U heeft de boodschap vast al begrepen. Lees dit verhaal nu nog eens, en zet dan voor “water” in de plaats de opkomst van ICT, het Internet, Social Media en nieuwe media zoals film, fotogratie en niet te vergeten de smartphones, iPads etc. (en wat er nog komen gaat).

Dit leidt wel tot de prangende vraag: Hebben we het onderwijs in z’n huidige vorm nog nodig?

Ik nodig u uit om daarover na te denken.

http://ht.ly/7AS7u

In een variatie op Charles Dickens’ Tale of 2 Cities schrijf ik hier over 2 conferenties die ik in 1 week tijd bijwoonde. Vorige week de Onderwijs 2.0 Dag in Vlaardingen, die ik mede organiseerde. En vandaag de Expeditie Onderwijs en Ondernemerschap, georganiseerd met geld van het Min. van Onderwijs en het Min. van Economie.

Was er verschil? Ja. Eerst verslag, daarna mening.

Er viel veel te halen in Den Haag. Eén van de hoogtepunten was de onovertroffen Martijn Aslander met zijn alerte en zeer gepaste ode aan Steve Jobs – voorwaar een van de grootste innovators van deze eeuw. En de oneliners van Martijn blijven echt in je lijf hangen. Een mooie was “Laten kinderen als ze op school gaan ondernemen niet van die namaakvakken doen maar echte dingen”. Echte dingen. En zijn verhaal over de iPadstandaard van hout (€ 4,50) die in 3 dagen tijd bijna de hele wereld veroverde blijft hilarisch. Tot slot: “Moedig ze aan om fouten te maken. Want van fouten maken leer je pas echt”.

Dan was er John Moravec. Aldith Hunkar (die haar taak als dagvoorzitter overigens voortreffelijk deed op zo’n stroperige dag) vroeg hem wat hij aanraadde aan studenten die met hun opleiding aansluiting zoeken op werk, en zijn antwoord was staalhard: “geef hen de vrijheid om hun eigen idealen te realiseren”. Zo, die zit. Het oude adagium van “leren voor een baan” in 1 x weggevaagd. Dat wordt de nieuwe tegelwijsheid.

Een les voor het onderwijs. Niet meer lesgeven vanuit een verstard systeem van vakken voor een toekomst die al 3x is ingehaald, maar kinderen hun eigen passie en talenten laten ontdekken en die ontwikkeling stimuleren en begeleiden.

En er was zeker nog meer moois te halen op deze dag. Ik had echter ook de indruk, dat ondernemerschap erg als “een nieuw vak” werd gezien, een nieuwe loot aan de stam. En daar wringt volgens mij de schoen. Ondernemerschap is eerst en vooral een houding, eigenlijk zelfs een levenshouding: “hoe ga ik met mijn leven om”. Dat straalt door in alles wat je doet. Ook in leren: een leerling die zich eigenaar voelt over zijn eigen leerpad, gaat veel ondernemender om met het aanbod en vindt daar ook zijn eigen weg in. Ondernemend leren is dan de prachtige voorbode van ondernemerschap. Dat mag wel een paar tandjes sterker naar voren komen.

“Onze” dag ging vooral over het doorontwikkelen van je onderwijs in je eigen school, met co-creatie tussen de “brengers” (de workshopleiders)  en de mensen zelf, inclusief leerlingen. De school waar het plaatsvond – het Geuzencollege (mooie naam!) – had, onder leiding van Theo Werner, alles tot in de puntjes verzorgd – Van de kabeltjes tot de tapas – en alle bezoekers het gevoel gegeven, echt van harte welkom te zijn. Wie wil nou niet door een echte rode loper verwelkomd worden? Er was bezieling, energie, durf, een gulzige zin in vooruitgang. Met eenvoudige middelen. Een gevoel van “met of zonder geld, we vernieuwen omdat we dat nodig vinden, vanuit hart, buik en hoofd”.

http://www.onderwijsonderneemt.nl/conferentie/

http://www.martijnaslander.nl/articles/

http://www.educationfutures.com/

http://onderwijs20dag.nl/

Ik geef het maar meteen toe: ik heb een informatietic. Als ik ‘s ochtends mijn PC opstart en even op Twitter rondhang, dan sla ik alles op wat me interessant lijkt.

Mijn verzameling telt nu al bijna  6000 links. Meeste gaan over onderwijsvernieuwing. Het is een drang, niet zozeer om iets te missen, maar meer om goed geïnformeerd te zijn. Want er spelen zoveel prachtige initiatieven, er zijn honderden professionals bevlogen bezig om ons onderwijs echt van binnenuit te vernieuwen, zodat het weer levenskracht krijgt, past bij deze tijd en kinderen echt de goede tools geeft om hun eigen toekomst vorm te geven.

Niet alleen bínnen het leren geldt, dat informatie dé basis is voor kennis, maar ook voor de vernieuwers zelf is goed geïnformeerd zijn van levensbelang. Uitwisseling en onderling contact kan zo veel meer extra power geven. Het bekende wiel hoeft niet steeds te worden uitgevonden.

Ik doe dit het liefst in een verband van gelijkgeszinden, opdat het effect nog groter wordt. Daarom een paar vragen aan jullie:

- wil je meedenken over het maken van een goedgeoliede, effectieve database met informatie over thema’s rondom onderwijsvernieuwing?

- wil je de gegevens die je zelf verzamelt, daar bij plaatsen?

- wil je meezoeken naar klanten, d.w.z. gebruikers van zo’n database?

- mensen die over de techniek willen nadenken zijn ook zeer welkom: welke tool is handig etc.