Vakkennis afschaffen? En wat dan?

Leerkrachten en leraren binnen het funderend onderwijs ontlenen hun beroepsidentiteit aan hun vakkennis. 9 Van de 10 zullen op de vraag “Wat kun jij heel goed?” onmiddellijk zeggen: “Lesgeven!”. In deze speech, na het onderwijsevent “Reinvent the Way we Work and Learn” heb ik jullie een beetje willen uitdagen.

Toch zijn er heel veel extra vaardigheden nodig om tot dat lesgeven te komen. Je moet de klas bij elkaar houden. Orde handhaven. Kinderen motiveren. Ook individuele kinderen te woord staan. De dynamiek in de groep bespelen. Samen een proces doormaken. Inspireren. Corrigeren. De weg wijzen. De link met de buitenwereld leggen. Dat ene vonkje in de ogen van dat zorgenkind zien. Bevestigen. Erkennen. Soms ook je ongelijk toegeven, kwestbaarheid tonen. Openstaan, zodat de relatie met de kids verdiept. Respect afdwingen, om het te kunnen oogsten. Soms een debat organiseren zodat meningen kunnen worden geuit (zonder mekaar de hersens in te slaan haha). Om nog maar te zwijgen van al die ouders, het team, de feestjes, al die brieven uit Den Haag, uitspraken van politici of we even het diversiteitsprobleem, het terrorisme of een ander probleem X in de klas willen behandelen. Zullen we het nog maar even niet over werkdruk hebben dan? Precies.

Je klas is een minisamenleving. Met al het boeiende en veeleisende dat daarbij hoort. En dan moet je geloof ik ook nog lesgeven….? Ja daar ben je voor ingehuurd. Maar bekijk het eens breder. Naast dat lesgeven beteken je zo veel meer, en dat heeft op zichzelf ook veel waarde.

Toch wil ik een stap verder met je gaan. Beetje uit de comfortzone stappen. Want er is iets aan de hand dat dwingt tot nadenken. Het oude ideaal van onderwijs is: kennisoverdracht. En kennisoverdracht veronderstelt één autoriteit die beslist welke kennis belangrijk is. Autoritair! Dat stel ik ter discussie. Ik kijk om me heen en zie dat kennis overal voorhanden is. Als je daar serieus mee aan de slag gaat, dan verschrompelt het idee van “exclusieve kennis”. En dat is maar goed ook. Dit is de wereld van vandaag. Het onderwijs moet in die dynamiek zijn positie herzien. Je krijgt concurrentie. Inhoud en leerproces komen verder uit elkaar te liggen. Betekenis is het nieuwe woord: niet meer een vastgesteld pakketje aan door derden bedachte kennis, maar kennis die je in de loop van je leven verzamelt en tot een zinvol en bruikbaar geheel smeedt, zodat je later in je werkzame leven daar iets aan gaat hebben. Dat voor elkaar krijgen is de taak van elke leerling. Eigenaarschap! Heb je daar leraren bij nodig? Nogal ja!! You bet zijn ze nodig!! Meer dan ooit! Maar dat daagt je wel uit om je rol als leraar opnieuw te bekijken: van kennisinhoud naar kennisproductie. Je wordt veel meer een didacticus/pedagoog. En ik denk dan, dat dit winst is. Hoe gaaf is het niet, als je de leerling, los van het onderwerp, leert om te onderzoeken, ontdekken en in dat proces zelf kennis te vergaren, organiseren en tot een betekenisvol eindresultaat te leiden? En in dat proces van zelf kennis vergaren zelfkennis te vergaren. Wat een uitdagingen zal die leerling dan ontmoeten! Wat een vormende werking zal dit hebben op de persoonlijkheid en ambities (kijk maar naar de docu van Inge Spaander: Valt hier nog wat te leren?) Volgens mij veel meer dan enkel maar zorgen dat ie dat cijfer haalt, toch? Zou dat niet veel meer opleveren aan skills dan enkel het reproduceren van kennis die in jouw hoofd zit? De 21st Century Skills liegen er niet om, die gaan inderdaad dit pad op. Dat gaat veel verder dan wat jij weet aan inhoudskennis. Dat kun je niet meer opvullen daarmee. Is dat erg?

Denkoefening

Ik daag je uit om jezelf de volgende vragen te stellen:

  • wat zou mijn werk inhouden als ik de vakkennis er uit trek?
  • Wat zou er overblijven?
  • Zou dat zinvol zijn?
  • Kan ik die vakkennis op een andere manier opvullen, van buitenaf? Door iemand in te huren, door mijn netwerk, door op Internet te zoeken naar alternatieven?
  • Of door de leerlingen er zelf mee aan het werk te zetten?
  • Hoe kan ik, op basis van mijn waarden, mijn vak opnieuw invulling geven?

Wat ik eigenlijk hoop, is dat je wat losser gaat denken over die “oude” beroepsidentiteit van dat kennisinhoudelijke lesgeven. De filmpjes met uitleg (flipping the classroom) op Internet waar duizenden leerlingen naar kijken. Dat doen ze niet voor niks. Ik snap dat dit pijnlijk kan zijn, omdat je daarmee moet toegeven dat er ergens in de wereld een andere leraar is die de stof (sorry!!!!!!) toch beter kan uitleggen dan jij. Zou je dat onthouden aan je leerlingen? Dat zou een zinloze exercitie zijn want ze hebben dat filmpje allang gevonden en in ongeveer 5 minuten weet de hele schoolpopulatie dat filmpje te vinden. **slik** Dat is dan misschien een ticket voor een burnout maar dat geloof ik helemaal niet. Burnout ontstaat juist als je jarenlang vasthoudt aan praktijken waar je maar niet los van wilt komen, terwijl de wereld om je heen constant verandert (als je hier anders over denkt prima maar dit is dan mijn mening, no offence). Juist als je je openstelt voor je leerlingen en de (deels nieuwe) wegen die zij vinden, zullen ze je meer waarderen dat weet ik zeker. En je gaat ook meer met ze samenwerken. Vraag eens aan ze wat ze het meest in jou waarderen. Durf je dat? Soms zal dat inderdaad jouw kwaliteit van uitleg zijn, maar veel vaker gaat het om andere zaken, zoals je enthousiasme, je betrokkenheid, je geduld als het even niet lukt, de second chance, het feit dat je ze ziet staan. Je menselijkheid.

Geniet daarvan! En… zoek samen met je klas waar zij het meest aan hebben om op te stomen naar dat examen. Je zult verbaasd staan over hun inventiviteit!

 

P.s. Maar misschien heb ik het thema al te veel ingevuld en kom je zelf met een ander gedachtenspoor…. Graag!

 

 

 

Geplaatst in Education 2.0 | Plaats een reactie

Passend Onderwijs: groepen niet in beeld

De gedachte achter de wet Passend Onderwijs is, dat als een leerling niet mee kan komen, deze met extra zorg toch kan blijven functioneren. Dat is een prima gedachte, niks mis mee. Maar ons onderwijssysteem stelt allerlei eisen aan kinderen. Het is best complex voor een kind om er in te blijven passen. Dat gaat lang niet altijd zomaar. De filosofie van het Passend Onderwijs is heel simpel: of je loopt mee (groep 1), dan heb je geen zorg nodig. Of je… eehm hebt zorg nodig. Dan ben je groep 2. Tezamen vormen ze de hele populatie.

Groep 1 + groep 2 (zorg) = de totale groep

Helaas…… er is nog een derde groep: kinderen die niet passen, maar niet geholpen zijn met zorg. Die groep is in dit systeem onzichtbaar maar valt wel uit. Ik noem enkele patronen die wij vaak tegenkomen:

  • een kind dat niet goed tegen alle prikkels kan. Drukte, lawaai, plotselinge wisselingen van leerkracht, uitval van lessen etc. Of zo’n kind nou wel of niet een label heeft, ondersteuning is vaak onvoldoende
  • kinderen met een niet in het systeem passende leerstijl. Ik noem ze “zelflerende kinderen”. Vaak lopen ze voor, en nemen ze eigen initiatief. Dat wordt dan niet gewaardeerd

Je krijgt dan een andere formule:

groep 1 + groep 2 (zorg) + restgroepen (niet duidelijk in beeld) = totale groep

In die restgroepen zit de grootste pijn. Deze groepen kinderen kunnen niet geholpen worden met de zorg die een school kan leveren. Sterker nog: ze zijn niet eens in beeld. Je moet dan buiten de kaders gaan denken en dat vinden scholen erg lastig. De prikkelgevoelige kinderen zijn vaak geholpen, zo zeggen de ouders, met minder schoolbezoek, intensieve begeleiding door de ouders zelf, en gedeeltelijk thuis leren (of op een andere plek waar het rustig is). De zelflerende kinderen kunnen in dit systeem van “iedereen hetzelfde tempo” eigenlijk niet geholpen worden. Sterker nog, het woord “zorg” past hier niet. Het gaat hier om een andere manier van leren. Daar hebben de meeste mensen in het onderwijs niet voor geleerd. Ze zien het vaak niet eens. Deze kinderen duiken onder in onderpresteren, of gaan clownesk gedrag vertonen. En worden daarop afgerekend, terwijl de oorzaak niet wordt gezien.

Probleem is: als je niet kijkt dan lijkt het of het niet bestaat. Dat is fnuikend, omdat deze kinderen soms jarenlang met tegenzin naar school gaan. Ouders doen hun uiterste best om ze toch maar naar die school te duwen en voelen zich schuldig omdat hun kind duidelijke signalen afgeeft. En omdat er geen structureel platform bestaat om dergelijke zaken bespreekbaar te maken tussen ouders en school, ontbreekt ook de basis om het probleem te onderkennen. Het probleem woekert voort en komt in een te laat stadium aan de oppervlakte. Veel schade is dan al aangericht.

Geplaatst in Thuiszitters | Plaats een reactie

Betere leraren? Of betere kinderen?

Dit bericht viel me dan toch weer even op.
Wat ben ik naïef geweest zeg! Ik heb het steeds maar niet gezien.
En het ligt toch op straat!
Vandaag viel me deze blog op, of eigenlijk is het een verklaring. Een statement.
Van een aantal onderwijsmensen die hun vak superserieus nemen, en echt verder willen (in hun vak dus). Daarom meer autonomie opeisen. Sympathiek! Je zou het willen steunen, toch!?
Maar kijk eens een beetje dichterbij, of beter gezegd zoom juist eens een beetje terug.
Wat zie je dan?
Natuurlijk is het mooi als mensen uit een bepaald vak opkomen voor hun vak, of hun passie voor dat vak. Niks mis mee.
​Toen ik met mijn bedrijf begon​ ben ik met overtuiging de dialoog en discussie ​aangegaan ​met deze mensen, die binnen het onderwijs heus allemaal het hart op de goede plaats hebben, hun nek uitsteken etc.etc. Allemaal heel mooi. Allemaal mensen met lef. Maar ik kwam er niet verder mee.​ Waarom eigenlijk niet? Interessante vraag!
Ik ben op een spoor gekomen en denk nu te weten waar de angel zit. ​D​e vraag die ik ze steeds maar niet zie stellen is de meest belangrijke vraag, namelijk:

             Wat hebben onze kinderen nodig?

Ik ben zo ontzettend naïef geweest om deze vraag niet steeds naar voren te duwen. Weet je waarom? Omdat die vraag zo vanzelfsprekend is. Of… lijkt! Want ik heb hem eigenlijk nog nooit aan de orde gezien. En daar is een reden voor, en dat is dan ineens heel erg schokkend! Ineens vallen je de schellen van de ogen.​ Wat ik steeds maar weer wel zie, jaar in jaar uit, is de zelfgeformuleerde vraag ‘Wat heb ìk nodig als leraar, docent of leerkracht, in mijn eigen vak?” ​Jelmer Evers is daar natuurlijk de protagonist van: “Maak ons sterker, dan gaat het met de leerlingen ook beter”. Maar die andere vraag gaat dieper en is fundamenteler. Die doet een beroep op meer dan alleen maar je beroepsopvatting, die stelt ook morele issues aan de orde en brengt bijvoorbeeld “opvoeding” dichterbij. Dan moet je ineens gaan praten met pedagogen of ouders. Echt praten. En dat is blijkbaar ​niet nodig? ​Ik zou zeggen het is juist een prachtig mooi nieuw perspectief! Als je niet beseft dat die vraag boven alle andere staat, dan begrijp je niet waar onderwijs eigenlijk voor bedoeld moet zijn. ​Ja sorry ik vind dat inderdaad schokkend. ​Want ​dan blijf je altijd opereren in een ​tredmolen die ​efficiënt is maar in plaats van mooi ontwikkelde kinderen die hun eigen leven aankunnen,  “een diploma met voeten eronder” produceert, als ei​n​dproduct van een fabrieksmatig opgezet systeem. ​Wie wordt daar nou gelukkig van? Vertel het me! Heus, ik snap dat leraren werken met de grootst mogelijke toewijding, tegen de klippen op, met te weinig autonomie, met te beperkte middelen, met allemaal stuurlui aan wal, met een overheid die steeds maar weer iets onzinnig nieuws verzint, allemaal waar!​ En dat ze daar een statement over maken, ook helemaal fantastisch!​
vvvvvvvvvvvvvvv
De vraag wordt niet gesteld, niet omdat hij vanzelfsprekend is en iedereen het er wel over eens is hoe belangrijk hij is, maar omdat hij buiten de grenzen van de eigen vakopvatting ligt en dus gewoon onzichtbaar is voor deze mensen.

Deze vraag komt feitelijk nooit aan de orde.​ Daarom heb ik, na een groeiproces van jaren, besloten mijn energie niet meer te steken in het veranderen van het onderwijs. ​Ik​ ga gewoon lekker, buiten ​de vestingmuren, mijn kampement opzetten… ​daar de lekkerste “gerechten​”​ bereiden, en mensen die even buiten de gebaande paden een ommetje maken verleiden met heerlijke geuren van nieuwe ​inzichten die ze heus ook wel eens willen proeven.
Vriendelijke groet, Lex Hupe 06 3867 9713
Geplaatst in Education 2.0 | Plaats een reactie

Netwerken en communities

Netwerken en communities – het verschil

Waar denk je aan bij netwerken? Het bezoeken van kennismakingsbijeenkomsten en beurzen, met aan het eind zo’n staande receptie annex borrel waar je gesprekjes aanknoopt en dan de kunst verstaat om zonder gêne je kaartje uit te kunnen wisselen? Ja, dat beeld heb ik ook. Getsie, zakelijk netwerken, niks voor mij. Toch wil ik wel zakelijk succes bereiken. Als je daar tenminste onder verstaat dat je opdrachten krijgt en je inkomsten haalt uit datgene wat je doet. Ik ben met mijn bedrijf begonnen in de tijd dat Internet echt lekker op gang kwam. Men vond elkaar, op tal van terreinen. Inspiratie werd steeds meer gedeeld en mensen zochten elkaar, met behulp van de nieuwe mogelijkheden, steeds meer op. Ik ontdekte een aantal communities die me enorm aanspraken. Voor iemand die daar al een beeld bij heeft, is dat gemakkelijk te begrijpen. Voor een “buitenstaander” niet. Dus leek het me wel leuk om eens een vergelijking te maken tussen een zakelijk netwerk en een community.

zakelijknetwerkenEen zakelijk netwerk

  • Is in 1e instantie gebaseerd op persoonlijke relaties
  • Is in 2e instantie gericht op het verkrijgen van klanten en opdrachten
  • Heeft een functionele focus: zakendoen
  • Deelname is gericht op resultaat (uiteindelijk)

Een community

  • Verbindt mensen op basis van gedeelde waarden
  • Is gericht op delen (kennis, inzicht, waarden, dromen)
  • Is trendsettend in zijn genre
  • Heeft een waarde op zich
  • Produceert initiatieven, projecten en producten
  • Levert een natuurlijk podium voor elke deelnemer
  • Deelname maakt mensen blij en energiek
  • Is en blijft inspirerend
  • Er is ruime gelegenheid voor persoonlijke ontwikkeling
  • Leeft het “geven en nemen” op een grenzeloze manier, i.t.t. ruil als meetbare transactie
  • Er wordt eerst gestreefd naar co-creatie, daarna pas naar resultaten
  • Is hiërarchieloos en bestuurloos
  • Is zeer dynamisch: de initiatieven komen en gaan, evenals de leden
  • kan veranderen van vorm (soms een denktank, soms een klusgroep, soms een startup)bijen
  • is sterk zelforganiserend

Steeds meer mensen die maatschappelijk willen ondernemen komen voort uit, of zoeken contact met, een actieve community. Deze informele omgevingen zijn uitstekend geschikt voor startups, om feeling met hun klanten te houden, co-creatie te bevorderen, en bv. ook crowdfundingacties op te zetten. Ondernemen is ontzettend uitdagend, en naast het feit dat het het beste in jezelf naar boven kan halen, is het wel fijn om een groep om, je heen te hebben op wie je in moeilijke tijden terug kunt vallen. De meeste starters hebben gewoon niet al die noodzakelijke competenties in huis om het succes te garanderen. Some heb je even baat bij een WordPressdeskundige of een marketeer die je over een dood punt heen helpt.

Een community is daarnaast zeker ook een netwerk, maar dan meer een verzameling cellen of nodes (mensen, groepen) die zich functioneel aaneensluiten tot een groter netwerk om tot activiteiten en resultaten te komen. In zekere zin kun je een community vergelijken met een mierenhoop of een bijenkorf. Ieder levert zijn bijdrage aan het gezamenlijke resultaat. De nodes kunnen in verschillende subnetwerken tegelijk functioneren.

Een erg leuk voorbeeld vind ik zelf de Tiny Houses beweging, je weet wel, van die kleine huisjes die meestal behoorlijk zelfvoorzienend zijn. In ons land zie je dat deze beweging steeds meer voeten aan de grond krijgt.

Andere voorbeelden van communities:

http://www.permanentbeta.nl/ bridging brains, tech en culture

http://www.hartverwarmendwijs.nl/ het netwerk voor de werkelijke belangen in het onderwijs

http://www.earth-matters.nl/ bewustwording

http://www.permacultuurnederland.org/wp/#.V7hyTpiLTcs Nederland groen en duurzaam

En voor de liefhebbers is er in de aanbieding nog mijn privé-verzameling klik hier.

Interessante boeken:

Tribes Seth Godin klik hier

Start with the Why van Simon Sinek klik hier

Easycratie Organiseren kan echt anders klik hier

 

 

 

Geplaatst in LexBlogt | Plaats een reactie